de Volkskrant, 1 juni

In Nederland werd vorig jaar besloten tot een brede maatschappelijke discussie over Europa. Politieke partijen raakten hierover intern en onderling zo verdeeld, dat deze discussie is afgeblazen.

In maart en april kwam Buitenlandse Zaken met een vragenlijst om onze mening te peilen, op www.nederlandineuropa.nl. Deze lijst was beperkt en belangrijke onderwerpen als democratie en controle op de macht kwamen er niet op voor.

Niettemin is de uitkomst opmerkelijk. Ten eerste blijkt dat 65 procent van de Nederlanders het EU-lidmaatschap toejuicht. Ten tweede vindt een grote meerderheid dat de Europese spelregels moeten worden herzien. Dat vinden voor- en tegenstemmers in het referendum.

Het onderzoek van Buitenlandse Zaken is een eerste stap. Nu nog een open discussie over hoe verder. Kiezers zeiden vorig jaar vooral nee tegen de Europese Grondwet door het gevoel de greep op de besluitvorming kwijt te zijn.

Midden mei is het Europadebat (www.europadebat.nl) begonnen. Dit burgerinitiatief staat los van de overheid en fungeert als substituut voor de brede maatschappelijke discussie van dit bezinningsjaar. Voortbouwend op de bevindingen van Buitenlandse Zaken blijft de vraag immers onbeantwoord: als we de spelregels van Europa willen veranderen, in welke richting moet dat dan?

De eerste resultaten van de peilingen op europadebat.nl zijn binnen. Voorzichtig kunnen al twee conclusies worden getrokken. Ten eerste vindt een significant deel van de kiezers (83 procent) dat het debat over de toekomst van Europa met alle Nederlanders gevoerd moet worden en niet alleen in de Tweede Kamer of in de politieke partijen. Ten tweede vinden velen (65 procent) het erg belangrijk om daarbij het thema democratie te bespreken. Een thema, dat Buitenlandse Zaken in zijn opiniepeiling niet eens aan de orde heeft gesteld.

Er is dus behoefte aan een open, gestructureerd debat over de toekomst van Nederland in Europa. Hoewel al talloze sites zijn gewijd aan dit onderwerp, ontbreekt meestal de structuur en daarmee het nut van de discussie. Europadebat.nl is daarentegen zorgvuldig gestructureerd en toegankelijk. Bij ieder argument is een forum, waarop men rechtstreeks berichten kan plaatsen en zodoende over dat bepaalde argument met anderen discussiëren.

Hoewel de redactie van europadebat.nl begrijpelijk formuleert, zullen de uitkomsten niet eendimensionaal zijn. Het gaat om de koers die wij in Europa willen varen. Waar vinden we het evenwicht tussen nationale soevereiniteit en Europese samenwerking? Zijn er nog concrete ideeën voor (betere) institutionele samenwerking?

In het najaar worden de uitkomsten van het debat verwacht. Het eindrapport zal worden aangeboden aan politiek Den Haag, dat daarmee een kans krijgt naar de burgers te luisteren.

De boodschap van 1 juni 2005 was dat wij weer grip op de besluitvorming willen krijgen. Met europadebat.nl voor alle Nederlanders die daaraan willen meedoen, willen wij onze stem weer laten klinken.

Sammy van Tuyll en Jasper Laros

De auteurs zijn actieve deelnemers aan het debat over de toekomst van de EU. Zij zijn tevens redacteur van www.europadebat.nl