“Het ontgaat heel veel mensen [dat] je je niet kunt ontworstelen aan de wereldwijde race, geen pas op de plaats kunt maken. […] De mooie woorden over de Lissabon-agenda die Europa concurrerender moeten maken, spreken de burgers blijkbaar ook niet aan.” Dat stelt filosoof Hans Achterhuis in een interview met het Financieele Dagblad.
Sentiment
“Het sentiment kan snel omslaan”, aldus Achterhuis. “Als iedereen het gevoel krijgt dat het helemaal misgaat in Europa, dan krijg je misschien weer opoffering en herontdekt men de noodzaak van samenwerking. Maar het hangt altijd af van het vinden van de juiste woorden. Tony Blair en Bill Clinton kunnen dat, maar in Europa zie je dat […] hoogst zelden.”
Nostalgie naar de toekomst
“‘De opkomst van Pim Fortuyn heeft ook niemand zien aankomen. [Hij] keerde terug [naar] het idee dat Nederland vroeger een grote familie was. [….] Alle utopieën zijn gebaseerd op vooruitgangsgeloof - maar het ideaal dat nagestreefd wordt, is ook vaak een idee uit het verleden.” Achterhuis noemt dit verschijnsel “nostalgie naar de toekomst”.